İşyerinin Değerinin Tespit Edilmesi

İşyerinin değerini nasıl belirleyeceksiniz?

Firmala.com olarak bu rehberde sizlere işyerinizin değerini doğru belirlemeniz için hangi yöntemleri kullanmanız gerektiğini, hangi temel etkenlere dikkat etmeniz gerektiğini özetliyoruz.

Birçok işletme sahibi işyeri devir fiyatının sadece devir aşamasında önemli olduğu gibi yanlış bir düşünceye sahiptir. İşyerinin ederini belirlemek işyerini bütünüyle yüceltir ya da alçaltır ve devir ilanı vermekten tutun da devrettikten sonrasına kadar tüm süreç boyunca önemlidir.

İşyeri için belirlediğiniz değer çıktığınız ticari yolculukta aşağıdaki sebeplerden dolayı birçok noktada önem taşır;

·         İşinizi büyütmek için işyerinizi devrediyorsanız,

·         Ortağınızdan ayrılıyorsanız,

·         İşyerini sigortalıyorsanız,

·         Kredi için başvuru yapacaksanız,

·         Yatırımcıları çekmek istiyorsanız,

·         İşyerinin ederini bilmek istiyorsanız.

İşyerini, işletmeyi değerlemek – değerini tespit etmek istiyorsanız birçok bilgiye ihtiyacınız olacaktır. Bu nedenle bu bilgilerin tamamının kullanıma hazır ve doğru olduğundan emin olmalısınız. 

İşletmenizin değerini belirlemek için gerekenler

İşletmenizin tarihi

İşletmeniz mütevazi başlangıcından çok daha uzun bir yol kat edeceğine ve önümüzdeki yıllarda çok daha gelişeceğine şüphe yok. İşletmenin kökenlerini, hedeflerini ve yolculuğunu bugüne kadar kaydetmek, değerini anlamak için çok önemlidir. 

Çalışan bilgileri

Kendi kişisel bilgilerinizden ayrı olarak, çalışanlarınızın bilgilerinin kaydına sahip olmak; potansiyel alıcıların, çalışanların iş tanımlarının yanı sıra özel becerileri, ödeme oranları ve hatta personel moral motivasyonunun da farkında olacağı anlamına gelir.

Mevcut çalışanların kıdem ve izin haklarına ve bunun satışta nasıl ele alınacağına dikkat edin. Kilit çalışanları belirlemek de önemlidir. Kilit çalışanlar işten ayrılırsa işleyişte sıkıntı yaşanır mı?

Bu tür bilgiler değerlemeyi etkileyebilir.

Yasal ve ticari bilgiler

Ticari sözleşmeleriniz, kiralama kontratlarınız, lisanslarınız, izinleriniz ve abonmanlıklarınız ile ilgili bilgiler de işyeri değerini etkileyebilir. İşletmenizin ilgili tüm çevre, sağlık ve güvenlik yasalarına uyduğuna ve mevcut devam eden veya beklemedeki yasal işlemleri de açıkça potansiyel alıcılara sunmalısınız.

Finansal bilgiler

Kâr marjları, yıllık cirolar ve maddi duran varlıkların değerlendirilmesi finansal bilgilerin içine girmektedir. Tüm bunlar varlıklarınızı ve yükümlülüklerinizi yansıtacağı için işyerinize değer biçerken göz önüne alınacaktır.

Pazar bilgileri ve piyasa koşulları

Piyasaya objektif bir göz atın, kısa ve uzun vadeli Pazar durumunu ve piyasanın nasıl büyüdüğünü veya küçüldüğünü değerlendirin. Rakiplerinizi ve pazardaki rekabet gücünüzü göz önünde bulundurun.

Bu faktörler işletmenizin değerini etkileyebilir. Bu tür piyasa bilgilerini değerlendirmek önemlidir; ayrıca piyasadaki diğer işletmelerin değerlerini de aşağı yukarı ölçmenize yarar.

Değerleme modelleri

Basitçe söylemek gerekirse, işletme değerlemesi, bir işletmenin değerinin belirlenmesinde kullanılan bir süreç ve prosedürler bütünüdür.

Bir işletmenin değerinin tespitinin doğru yapılması uzun hazırlık ve yoğun çalışmayı gerektirir.

Bir işletmeye değerlemenin birkaç yöntemi vardır.

Sektöre dayalı değerleme

Bu yöntemde bir işletmenin değeri, ait olduğu sektörün değerleme yönergeleri dikkate alınarak hesaplanabilir.

Bir örnekle açıklamak gerekirse;

Fastfood işletmeleri, yıllık cironun %40’ına dayalı olarak tarihsel olarak değerlenebilirken, moteller oda başına 20.000 TL belirlenmiş bir fiyata dayandırılabilir.

Her sektör farklıdır, bu nedenle sektörü araştırın, sektör kurallarını ve formüllerini keşfedin ve işletmenizin bu sistem içinde nerede olduğunu net bir şekilde anlayın.

Karşılaştırılabilir iş temelli değerlendirme

Bu yöntemde işletmenizi piyasadaki diğer benzer işletmelerle kıyaslarsınız. Piyasadaki diğer benzer işletmelerin değerlerini biliyorsanız kıyas yapabilirsiniz, bilmiyorsanız bile araştırma yaparak değerlerini bulabilirsiniz.

Tabii ki bu yöntem her zaman doğru değildir. Çünkü her işletme farklıdır; farklı müşteriler, farklı yerler, farklı ekipman ve araçlar…

Kesin bir devir fiyatı bulmak için bu yöntem uygun değildir ama size aşağı yukarı devir fiyatları hakkında bilgi verebilir.

Örneğin Firmala.com ‘da işyeri kategoriniz içindeki ilanlara bakabilir ve kıyaslama yapabilirsiniz.

Varlığa dayalı değerleme

İşyerini değerlemenizi işletmedeki varlıklara dayandırmak, size bir işletmenin değeri hakkında gerçekten iyi bir fikir verebilir.

Hem maddi hem de maddi olmayan varlıkları göz önünde bulundursanız ve bir işletmenin değerinin ne olduğunu daha iyi anlayabilirsiniz.

Bu yöntemi kullanmak için varlıklarınızın değerini toplayın ve bu değerden yükümlülüklerinizi çıkarın.

Bulduğunuz rakamlar iyi bir başlangıç noktasıdır ancak finansal danışmanların ihtiyatlı olmakla yükümlü olduğunu unutmayın; varlıkların satılabilecekleri minimum tutarı kullanmaları gerekir.

Varlıklarınızın değerini yazarken gerçekçi olun.

Maddi duran varlıklar; araçlar, makine-teçhizat ve mülkiyet gibi şeyler olabilirken, maddi olmayan varlıklar şerefiye, marka ve fikri hakları gibi şeylerdir.

Varlık tasfiyesine dayalı değerleme

Bu değerleme yönteminde, tüm maddi duran varlıklar hemen satılırsa işletme sahibinin ne kadar para alacağına dayanır.

Bu yöntem maddi duran varlıkları değerli olan, maddi olmayan varlıkları o kadar değerli olmayan (şerefiye, mevcut müşteriler, marka vb.) işletmeler için daha uygundur.

Giriş / başlangıç maliyetleri

Bu yöntemde bir işyerinin değeri belirlenirken, o işyerinin sıfırdan kurulması için ne kadar maliyete katlanılacağı göz önüne alınır.

Personeli eğitmek, tesis ve ekipman satın almak ve marka/pazarlama oluşturmak için harcanan zamanı ve kaynakları düşünün.

Bu maliyetlerin hesaplanması her zaman doğru bir değerleme yöntem olmayabilir. Çünkü bir önceki yöntemde olduğu gibi maddi olmayan varlıklar dikkate almaz.

İsteğe bağlı gelir esaslı değerleme

Bu yöntemle değerleme yapılırken mevcut işyeri sahibinin geliri dikkate alınır. Böylece gelecekteki işyeri sahibin geliri tahmin edilebilir ve yatırım getirisi hesaplanabilir.

Bu yöntem sadece mevcut cari geliri kapsar ve işletmenin gelecekteki büyümesini ya da küçülmesini dikkate almaz.

Fiyat / kazanç oranı değerlemesi

Bu yöntem yaygın bir yöntem olmakla birlikte büyük ölçekteki şirketlerin satışlarında kullanılan bir yöntemdir.

Hisse başına piyasa değeri belirlenir. Vergi sonraki kar/zarar oranı dikkate alınır.

Örneğin, bir işletme hisse başına 33 TL ‘den işlem görüyor ve vergi sonrası hisse başına 1.30 TL kazanmışsa, 25.38 TL ‘lik bir kar/zarar oranına sahip olacaktır.

Genel olarak, oran ne kadar yüksek olursa yatırımcılar da gelecekte işletmenin o kadar büyümesini bekler.

Başta da belirttiğimiz gibi bu yöntem küçük işletmelerin kullanacağı bir yöntem değildir. Ama küçük işletmeler de kar/zarar oranı üzerinden ilerleyebilir.

Bugüne indirgenmiş nakit akışı

Bu yöntemde büyük ölçekteki şirketlerin şirket satışlarında, devirlerinde kullandığı bir yöntemdir.

Bugüne indirgenmiş nakit akışı yönteminde ‘paranın zaman değeri’ kavramı kullanılır.

Gelecekteki tüm nakit akışları, bugünkü değerlerini vermesi için tahmin ve iskonto edilir.

Bu analizde ulaşılan değer, mevcut yatırım maliyetinden yüksekse, devir alım fırsatı iyi olabilir.

Önümüzdeki 10 yıl boyunca sabit kalması beklenen yıllık 10 bin TL kâr eden bir şirket örneğini ele alalım. Potansiyel bir alıcı %10 ‘luk bir getiri oranı elde etmek istiyorsa, bunu vadeli mevduata para bağlamak gibi düşünebilirsiniz.

Bugün beş yıl boyunca parasını bir bankaya yatırırsa yatırımcı daha iyi bir getiri elde edebilir mi? Ve beş yıl içinde elde edilen kâr bugün ne kadar değerlidir?

Bunun nedeni, beş yıl içinde alınan 10.000 TL bugünkü 10.000 TL ile aynı değere sahip olmamasıdır. Vadeli mevduata koyduğunuz para 5 yıl sonra 12.763 TL olabilir ancak; geriye doğru gittiğimizde enflasyon sebebiyle; beş yıl içinde alınan 10 bin TL bugün gerçekte 7.835 TL değerindeyken, 10 yıl içinde alınan 10 bin dolar bugün aslında 6.139 TL değerinde olabilir.

Tüm bu hesaplamalar işletmeyi devir alacak kişiye devir alma, satın alma fiyatı hakkında bilgi verir. “Parasını işletmeye mi yatırmalı yoksa farklı bir yatırım aracında mı değerlendirmeli?” sorusunun cevabını verir.  

İşletme şerefiyesi nedir?

İşletmeniz hakkında somut olarak ölçülemeyen birçok şey vardır, ancak bunlar yine de işletmenin değerlemesinde rol oynayacaktır. Bu maddi olmayan kaynaklar ticari şerefiye olarak bilinir ve aşağıdakileri içerir:

·         Müşteri sadakati,

·         Marka bilinirliği,

·         Personel performansı,

·         Mevcut müşteriler,

·         Yönetim istikrarı,

·         Fikri mülkiyet hakları,

·         İtibar,

·         İşletmenin işleyiş prosedürleri.

Potansiyel alıcılar, işletmenizin değerini de bilmelidir, böylece paralarını teslim ettiklerinde tam olarak ne aldıklarını anlarlar.

Tabii ki, alıcılar ve satıcılar bir işletmenin değeri hakkında çok farklı fikirlere sahip olabilirler – özellikle de satıcılar işletmeye duygusal bir bağları olduğunda.

Bu nedenle, işinizi önyargısız değerlendirmek için bir iş komisyoncusu veya profesyonel bir değerleyici getirmek akıllıca bir harekettir.

İşletmenizin değerine güvendiğinizde, alıcıları çekmek için mükemmel reklamları nasıl yazacağınızı düşünmeye başlamanın zamanı gelmiştir. Bir alıcı bulduktan sonra gerekli özeni göstermeniz önerilir: alıcının hesapları, müşteri / tedarikçi ilişkilerini ve fiziksel varlıkları ayrıntılı bir şekilde incelemesi.

Yorum

mood_bad
  • Henüz yorum yok.
  • Yorum ekle